Jiaogulan
Andere benamingen: Onsterfelijkheidskruid, Zuidelijke ginseng, Amachazuru (Japans)
Botanie en signatuur
Latijnse naam: Gynostemma pentaphyllum
Jiaogulan is een klimmende, meerjarige plant uit de komkommerfamilie (Cucurbitaceae) met dunne stengels en handvormig verdeelde bladeren, meestal bestaande uit vijf blaadjes. De plant draagt kleine, onopvallende bloemetjes en bolvormige vruchtjes. De vlezige ranken en het stervormige blad worden in de signatuurleer geassocieerd met vitaliteit, veerkracht en energetische balans. De vorm van het blad, dat als een open hand de omgeving lijkt te omvatten, symboliseert ondersteuning en regulatie, wat overeenkomt met de adaptogene werking van de plant.
Belangrijke toepassingen
Adaptogeen
ondersteunt het lichaam bij fysieke en mentale stress.
Antioxidant
beschermt cellen tegen oxidatieve schade.
Bloeddrukverlagend
ondersteunt het zenuwstelsel en hersenfunctie
Herkomst en vindplaats
Een klimplant uit de bergen van Zuid-China
Jiaogulan (Gynostemma pentaphyllum) is inheems in de bergachtige regio’s van Zuid-China, Thailand, Laos en delen van Japan. In deze gebieden groeit de plant vooral op hoogtes boven de 1000 meter, waar de lucht vochtig is en de temperaturen mild blijven. De plant slingert zich daar tussen struiken en lage vegetatie, vaak langs bosranden, hellingen en oude akkers.
Thuis in vochtige, schaduwrijke omgevingen
In haar natuurlijke habitat geeft Jiaogulan de voorkeur aan vochtige, humusrijke bodems en halfschaduw. Ze groeit vaak op plekken waar nevel, regen en bergwater zorgen voor een constante toevoer van vocht. Dankzij haar soepele ranken kan de plant zich gemakkelijk hechten en uitbreiden in dichte bergvegetaties.
Een plant van boerentuinen en bergdorpen
Al eeuwenlang wordt Jiaogulan in huiselijke tuinen en op kleine plantages verbouwd door berggemeenschappen. De plant staat bekend om haar sterke groei, eenvoudige teelt en snelle uitbreiding, waardoor ze vanzelf een plek heeft gekregen in veel traditionele landbouwsystemen. Vanuit deze dorpen verspreidde de teelt zich naar andere delen van Azië.
Van bergdorpen naar een bredere verspreiding
Door haar aanpassingsvermogen groeit Jiaogulan tegenwoordig ook in gebieden buiten haar oorspronkelijke verspreidingsgebied. Ze wordt geteeld in delen van Azië, maar ook in Europa, vooral op beschutte plekken waar voldoende warmte en luchtvochtigheid aanwezig is. In tuinen vormt de plant vaak een sierlijke klimmer die makkelijk rankt over hekwerken of struiken.
Guizhou: een regio waar Jiaogulan thuis hoort
In Guizhou (Zuidwest-China) heeft de plant een sterk cultureel verankerde plaats. In deze provincie groeit Jiaogulan zowel in het wild als in teelt, en maakt zij deel uit van het dagelijkse leven in dorpen en berggemeenschappen. De natuurlijke omstandigheden — vochtige berglucht, rijke bossen en terraslandschappen — bieden precies de omgeving waarin de plant optimaal gedijt.
Geschiedenis en traditioneel gebruik
Kruidenhelen zei:
Vroege vermeldingen en traditionele waardering
De eerste schriftelijke verwijzingen naar Jiaogulan dateren uit de Ming-dynastie, waar het vooral werd genoemd als voedzame plant en als ingrediënt in lokale theemengsels. In tegenstelling tot veel klassieke TCM-kruiden had Jiaogulan toen nog geen prominente plaats in de officiële kruidengeneeskunde. Het waren vooral de bergbewoners van Zuid-China die het kruid dagelijks gebruikten — als thee, als groente en als versterkend tonicum — waardoor het later de bijnaam “het kruid van de onsterfelijkheid” kreeg. In deze regio’s viel het namelijk op dat veel inwoners uitzonderlijk vitaal en lang leefden, een reputatie die nauw verbonden raakte met het regelmatige gebruik van Jiaogulan.
Regionale toepassingen in China en Japan
Binnen de Chinese volksgeneeskunde werd Jiaogulan traditioneel ingezet als verjongend en adaptogeen tonicum, ter ondersteuning van het hart, de spijsvertering en de algehele vitaliteit. De plant stond bekend als bloedzuiverend, versterkend en harmoniserend — een kruid dat het lichaam zowel ontlast als voedt.
In Japan, waar de plant bekendstaat als amachazuru, kreeg zij een vergelijkbare rol. Hier werd Jiaogulan vooral gedronken bij spijsverteringsklachten, een zwakke eetlust, vermoeidheid en als dagelijks drankje om het hart en de circulatie te ondersteunen.
Herontdekking en moderne toepassing
Pas in de 20e eeuw kwam Jiaogulan opnieuw in de belangstelling, toen onderzoekers ontdekten dat de plant rijk is aan gypenosiden — stoffen die sterk lijken op de ginsenosiden uit Panax ginseng. Vanaf dat moment kreeg Jiaogulan een vaste plaats in de moderne fytotherapie als mild adaptogeen, geschikt bij chronische stress, vermoeidheid, verhoogde cholesterolwaarden, cardiovasculaire ondersteuning en herstel van vitaliteit.
Tegenwoordig wordt het wereldwijd gedronken als thee, tinctuur of capsules, waarbij het geliefd is vanwege zijn brede inzetbaarheid én zijn zachte, evenwicht brengende werking.
Gebruikte delen en belangrijkste inhoudsstoffen
Gebruikte plantendelen
Voor medicinaal gebruik worden voornamelijk de bovengrondse delen gebruikt — de bladeren en stengels. Deze worden geoogst wanneer ze jong en in actieve groei zijn, omdat dit het hoogste gehalte aan bioactieve stoffen oplevert.
Werkzame bestanddelen
Triterpeensaponinen (gypenosiden)
Een grote groep dammarane‑type saponinen, vergelijkbaar met de ginsenosiden uit ginseng.Polysacchariden
Wateroplosbare koolhydraat‑complexen die bijdragen aan immuun‑ondersteuning en weefselherstel.Flavonoïden en fenolzuren
Onder andere bekende flavonolen en caffeoyl‑derivaten, met antioxiderende werking.Sterolen, aminozuren & mineralen
De plant bevat ook plantensterolen, vrije aminozuren en sporenelementen zoals ijzer, zink, koper.Andere secundaire metabolieten
Kleine hoeveelheden exemplaren zoals carotenoïden, vetzuren en terpenoïden spelen mogelijk aanvullende rollen.
Geneeskrachtige eigenschappen
Jiaogulan is vooral bekend als adaptogeen: het helpt het lichaam zich aan te passen aan stress en bevordert balans in verschillende fysiologische systemen. De gypenosiden hebben een harmoniserende werking op het immuunsysteem en het endocriene stelsel, en lijken te werken via de hypothalamus-hypofyse-bijnier-as. Verder zijn er aanwijzingen dat Jiaogulan de activiteit van antioxidatieve enzymen zoals superoxide dismutase (SOD) verhoogt, wat bijdraagt aan het tegengaan van verouderingsprocessen. Klinisch onderzoek heeft aangetoond dat het kruid het HDL-cholesterol kan verhogen en LDL-waarden verlagen, terwijl het de bloeddruk en bloedsuikerspiegel reguleert. De zachte, tonifiërende werking maakt het een populair kruid voor mensen met een verminderde vitaliteit, hormonale disbalans of cardiovasculaire risico’s.
Indicaties
- Chronische stress en burn-out
- Verhoogde bloeddruk en cholesterol
- Vermoeidheid en lage weerstand
- Hormonale disbalans
- Preventie van oxidatieve stress en veroudering
Verwerking en dosering
- Thee: 1-2 theelepels gedroogd kruid per kop, 10 minuten trekken
- Tinctuur (1:5): Een gangbare dosering is 20 tot 30 druppels, 2 keer per dag, bij voorkeur op de nuchtere maag of tussen de maaltijden door. De exacte hoeveelheid kun je het beste afstemmen met een therapeut, afhankelijk van de gewenste ondersteuning, bijvoorbeeld bij stress, energiegebrek of herstel na ziekte.
- Poeder: 500-1000 mg, 1-2 maal daags
Let op: niet gebruiken tijdens zwangerschap of borstvoeding zonder overleg. Wees voorzichtig bij gebruik van bloeddrukverlagende of bloedverdunnende medicatie.
Combinatie met andere kruiden
- Met Ashwagandha of Rhodiola bij stress en uitputting
- Met Olijfblad of Knoflook bij verhoogd cholesterol
- Met Gotu Kola voor cognitieve ondersteuning en verjonging
Waarschuwingen en contra-indicaties
- Niet gebruiken tijdens zwangerschap zonder overleg
- Kan bloeddruk en bloedsuiker verlagen: voorzichtig combineren met medicatie
- Mogelijke interactie met bloedverdunners
Onderzoeken
Preklinische en klinische studies hebben het adaptogene en antioxidatieve potentieel van Jiaogulan bevestigd. In dierstudies werd een verlenging van de levensduur en verbetering van fysieke prestaties waargenomen. Klinische studies tonen verbeteringen in cholesterolwaarden, bloeddruk en immuunstatus aan. Onderzoek wijst tevens op neuroprotectieve effecten, waarbij Jiaogulan oxidatieve schade in zenuwweefsel vermindert en cognitieve functies verbetert.
Recepten
- Versterkende adaptogeenthee: Jiaogulan, Gember en Citroenmelisse
- Verjongende elixer: Tinctuur van Jiaogulan met Honing en Gojibessen
- Koude infusie bij vermoeidheid: Jiaogulan met Munt en Schisandra
Gebruikte bronnen
- Geert Verhelst, Groot Handboek Geneeskrachtige Planten, 12e druk
- Herbal Reality
- Willem Jacobs:
- Lyme Natuurlijk Genezen
- De Spirituele Dimensie van de Ziekte van Lyme
- Stephen Harrod Buhner:
- Healing Lyme
- Herbal Antibiotics
- Klinische studies en traditionele fytotherapeutische monografieën
- IVG-info.nl – Voedingssupplementen
Zoek je een kruid?
In ons kruidenoverzicht vind je alle planten die we hebben beschreven – van bekende klassiekers tot vergeten bladgroen. Handig gesorteerd en makkelijk te doorzoeken. Je leest er alles over hun geneeskracht, botanische eigenschappen en traditionele toepassingen, tot aan gebruik en dosering.
Disclaimer
Kruidenhelen is een informatief platform dat zich richt op het delen van kennis over de werking en toepassing van geneeskrachtige kruiden en natuurlijke middelen. Wij zijn geen artsenpraktijk en bieden geen persoonlijke diagnoses of behandelingen aan.
De informatie op deze website is bedoeld als inspiratie en ondersteuning bij het gebruik van kruiden, en vormt geen vervanging voor medisch advies of professionele zorg. Bij gezondheidsklachten raden we aan altijd contact op te nemen met een arts of gekwalificeerde therapeut.
Wij baseren ons op literatuur, traditionele kennis, praktijkervaring en gesprekken met deskundigen. Toch kunnen wij geen garanties geven over het effect van kruiden bij individueel gebruik. Het toepassen van informatie van deze website gebeurt op eigen verantwoordelijkheid.