Gou Teng

Gou Teng

Kruidenhelen plant foto groot Gou Teng
Andere benamingen: Gambir, Chinese klimplant, kattenklauw (niet te verwarren met de Zuid-Amerikaanse variant Uncaria tomentosa)

Botanie en signatuur

Latijnse naam: Uncaria rhynchophylla

Gou Teng is een tropische, houtige liaan die behoort tot de Rubiaceae-familie. De plant klimt langs bomen en struiken en wordt gekenmerkt door haakvormige stekels die doen denken aan kattenklauwen. Deze klauwachtige ranken zijn het gebruikte deel van de plant, en in de signatuurleer verwijzen ze naar haar werking op het zenuwstelsel en zenuwachtige spanning. De gedraaide, grillige vorm suggereert ook een toepassing bij aandoeningen waarbij verstoringen in prikkeloverdracht of spierspanning een rol spelen.

Belangrijke toepassingen

Cognitief stimulerend

vermindert overmatige hersenactiviteit en prikkelbaarheid.

Bloeddrukverlagend

helpt bij het reguleren van een te hoge bloeddruk.

Ontstekingsremmend

helpt bij het verminderen van ontstekingen in het lichaam.

Herkomst en vindplaats

Een subtropische liaan uit de bergen van Zuid-China

Gou Teng, (Uncaria rhynchophylla), is een houtige liaan die inheems is in de subtropische en bergachtige regio’s van China. Ze groeit vooral in de provincies Guangdong, Guangxi, Sichuan en Yunnan. In deze streken vind je vochtige valleien, nevelrijke bergbossen en halfschaduwrijke hellingen — precies het soort omgeving waarin de plant floreert.

Thuis in vochtige, schaduwrijke bossen

Gou Teng gedijt het best in vochtige, schaduwrijke bossen met een hoge luchtvochtigheid en gefilterd zonlicht. De bodem is er doorgaans rijk aan organisch materiaal en blijft voldoende vochtig door regelmatige bergregen en mistvorming. In zulke omstandigheden klimt de liaan omhoog langs bomen en struiken, waarbij de haakvormige ranken stevig grip zoeken — een eigenschap die haar de bijnaam “kattenklauw” heeft gegeven.

Een natuurlijke klimmer in biodiverse bossen

In de subtropische wouden waar Gou Teng van nature voorkomt, vormt de plant onderdeel van een rijk ecosysteem. Ze groeit vaak samen met andere klimmende soorten, varens en schaduwminnende struiken. Door haar vertakte groei en haakrankjes draagt ze bij aan de structuur van de vegetatie in de onder- en middenlaag van het bos.

Van wilde bron naar duurzame teelt

Hoewel Gou Teng traditioneel in het wild werd verzameld, wordt de plant tegenwoordig steeds vaker gecultiveerd in regio’s waar de natuurlijke groeiomstandigheden goed worden nagebootst. Vooral in delen van Zuid-China zijn er kleinschalige teeltgebieden die werken met duurzame oogstmethoden, zodat de wilde populaties beschermd blijven.

Oogst als onderdeel van de traditie

De ranken worden doorgaans in het voorjaar geoogst, wanneer de plant nieuw en krachtig weefsel vormt. Na het drogen worden ze verwerkt in diverse vormen. De culturele en historische toepassingen horen echter thuis in een ander tekstvak, maar laten wel zien hoe nauw de plant verbonden is met de landschappen waar ze vandaan komt.

Een subtropische klimplant met karakter

Of ze nu groeit in een nevelwoud of in een zorgvuldig beheerde kruidentuin, Gou Teng blijft een plant die zich het meest thuis voelt waar vocht, schaduw en levendige bosvegetatie elkaar ontmoeten.

Gou Teng Illustratie

Een oud kruid voor rust en regulatie

Gou Teng heeft een lange geschiedenis binnen de Traditionele Chinese Geneeskunde, waar het vooral werd ingezet om zogenoemde inwendige wind te kalmeren. Deze term verwijst naar verstoringen van het zenuwstelsel die kunnen leiden tot tremoren, duizeligheid, hoofdpijn en onrust. Het kruid werd traditioneel gebruikt om spanning in lichaam en geest te verlichten, en stond bekend om zijn zachte maar diep doorwerkende invloed op het zenuwstelsel.

Bescherming bij hoge druk en overprikkeling

Al vroeg kreeg Gou Teng een belangrijke plaats in de behandeling van klachten die samenhangen met verhoogde bloeddruk. Oudere mensen met nervositeit, hoofdpijn of beginnende tekenen van een beroerte werden vaak met dit kruid ondersteund. De ontspannende werking maakte het daarnaast geschikt voor kinderen die kampten met rusteloosheid of slapeloosheid, waardoor Gou Teng in veel families tot de vertrouwde huisremedies behoorde.

Een essentieel kruid in Oost-Aziatische tradities

Niet alleen in China, maar ook binnen de Japanse Kampo-geneeskunde en in de Koreaanse kruidentraditie werd Gou Teng opgenomen als belangrijk middel bij neurologische en hypertensieve klachten. De plant werd gewaardeerd om haar vermogen zowel acute spanning te verzachten als chronische onrust te reguleren. Door deze brede toepasbaarheid kreeg Gou Teng een vaste plaats in formules die gericht zijn op kalmte, evenwicht en bescherming van het zenuwstelsel.

Van traditionele toepassing naar moderne waardering

Vandaag de dag wordt Gou Teng nog steeds gezien als een waardevol kruid binnen de Aziatische fytotherapie. De traditionele inzichten werken door in de moderne natuurgeneeskunde, waar het kruid wordt ingezet wanneer spanning zich vastzet in het lichaam of wanneer regulatie en rust nodig zijn. Zo blijft Gou Teng een brug tussen eeuwenoude wijsheid en hedendaagse zorg voor het zenuwstelsel.

Gebruikte plantendelen

Voor medicinaal gebruik worden de gehaakte ranken en jonge twijgen van de plant geoogst. Deze delen bevatten de hoogste concentratie aan alkaloïden en worden verzameld tijdens de groeifase van de plant.

Werkzame bestanddelen

    • Alkaloïden
      De belangrijkste zijn rhynchophylline, isorhynchophylline, hirsutine en corynoxeine. Deze stoffen hebben een kalmerende werking op het centrale zenuwstelsel en beïnvloeden de bloeddruk en neurologische processen.

    • Catechinen
      Onder andere (+)-catechine en (-)-epicatechine, met antioxiderende eigenschappen die celbescherming ondersteunen.

    • Flavonoïden
      Werken ontstekingsremmend en dragen bij aan bescherming van bloedvaten en hersenweefsel.

    • Fenolzuren en polyfenolen
      Ondersteunen het immuunsysteem en helpen bij het neutraliseren van vrije radicalen.

    • Terpenoïden en andere metabolieten
      Minder goed onderzocht, maar mogelijk relevant voor de neuroprotectieve werking.

Gou Teng werkt vooral op het centrale zenuwstelsel en wordt in de Traditionele Chinese Geneeskunde (TCM) beschouwd als een belangrijk rustgevend en harmoniserend kruid. Het heeft een ontspannend effect op overprikkelde zenuwen, helpt de bloeddruk te reguleren en beschermt hersencellen tegen oxidatieve schade, wat het bijzonder geschikt maakt bij aandoeningen die gepaard gaan met stress, spanning of neurologische klachten. Dankzij haar krampstillende werking wordt Gou Teng ook ingezet bij hoofdpijn, spiertrillingen, nerveuze onrust en slapeloosheid.

Onderzoek toont aan dat sommige bestanddelen, zoals rhynchofylline, een calciumkanaalblokkerende werking hebben. Dit verklaart deels de bloeddrukverlagende en neuroprotectieve eigenschappen van het kruid. Daarnaast remt het ontstekingsprocessen en lijkt het de balans in het autonome zenuwstelsel te ondersteunen. In combinatie met andere kruiden zoals Gastrodia en Ginkgo wordt het vaak ingezet bij de behandeling van neurologische aandoeningen zoals epilepsie, de ziekte van Parkinson en andere neurodegeneratieve ziekten. Gou Teng biedt in dit opzicht niet alleen symptoombestrijding, maar ook bescherming tegen verdere zenuwschade.

  • Hoge bloeddruk
  • Slapeloosheid
  • Tremoren en spiertrekkingen
  • Hoofdpijn en duizeligheid
  • Stress en overprikkeling
  • Ziekte van Parkinson (ondersteunend)
  • Tinctuur: Een gebruikelijke dosering is 20 tot 30 druppels, 2 keer per dag, verdund in wat water of kruidenthee. In sommige gevallen kan de dosering worden verhoogd tot 3 of 4 keer per dag, afhankelijk van de behoefte en onder begeleiding van een therapeut. Neem bij voorkeur tussen de maaltijden door en bouw de dosering rustig op.
  • Thee (afkooksel): 6-15 gram gedroogde ranken per dag, 20 minuten zachtjes koken
  • Poeder: 1-3 gram per dag in capsules of als mengsel

Let op: niet gebruiken tijdens zwangerschap of borstvoeding zonder deskundig advies. Bij gebruik van bloeddrukverlagende medicatie of neurologische aandoeningen is overleg met een therapeut aan te raden.

  • Met Gastrodia voor hoofdpijn en duizeligheid
  • Met Reishi voor kalmte en ontspanning
  • Met Ginkgo bij neurologische aandoeningen
  • Met Salvia miltiorrhiza voor doorbloeding
  • Niet gebruiken bij extreem lage bloeddruk
  • Voorzichtig bij zwangerschap en borstvoeding
  • Raadpleeg een arts bij gebruik van bloeddrukverlagende medicatie

Moderne studies bevestigen de bloeddrukverlagende, antioxidatieve en neuroprotectieve werking van Gou Teng. De alkaloïden rhynchofylline en isorhynchofylline blijken vrije radicalen te neutraliseren, ontstekingen te remmen en de bloedtoevoer naar de hersenen te verbeteren. Hierdoor kunnen ze bescherming bieden tegen neurologische degeneratie. In diermodellen zijn significante verbeteringen gezien bij aandoeningen zoals de ziekte van Parkinson, epilepsie en ischemische beroertes. Hoewel klinische studies op mensen nog beperkt zijn, wijzen voorlopige gegevens erop dat Gou Teng een veelbelovend natuurlijk middel is bij het ondersteunen van cognitieve gezondheid en het vertragen van neurodegeneratieve processen. Wetenschappelijk onderzoek richt zich momenteel op de precieze werkingsmechanismen van de alkaloïden en hun synergie met andere kruiden.

  • Rustgevende thee: Gou Teng met citroenmelisse en lavendel
  • TCM-samenstelling: Gou Teng, Gastrodia, Ginkgo en Reishi als afkooksel
  • Afkookpoeder: Gedroogde ranken malen en mengen met honing tot bolletjes
  • Geert Verhelst, Groot Handboek Geneeskrachtige Planten, 12e druk
  • Herbal Reality
  • Willem Jacobs:
    • Lyme Natuurlijk Genezen
    • De Spirituele Dimensie van de Ziekte van Lyme
  • Stephen Harrod Buhner:
    • Healing Lyme
    • Herbal Antibiotics
  • Klinische studies en traditionele fytotherapeutische monografieën
  • IVG-info.nl – Voedingssupplementen
  •  

Zoek je een kruid?

In ons kruidenoverzicht vind je alle planten die we hebben beschreven – van bekende klassiekers tot vergeten bladgroen. Handig gesorteerd en makkelijk te doorzoeken. Je leest er alles over hun geneeskracht, botanische eigenschappen en traditionele toepassingen, tot aan gebruik en dosering.

Disclaimer

Kruidenhelen is een informatief platform dat zich richt op het delen van kennis over de werking en toepassing van geneeskrachtige kruiden en natuurlijke middelen. Wij zijn geen artsenpraktijk en bieden geen persoonlijke diagnoses of behandelingen aan.

De informatie op deze website is bedoeld als inspiratie en ondersteuning bij het gebruik van kruiden, en vormt geen vervanging voor medisch advies of professionele zorg. Bij gezondheidsklachten raden we aan altijd contact op te nemen met een arts of gekwalificeerde therapeut.

Wij baseren ons op literatuur, traditionele kennis, praktijkervaring en gesprekken met deskundigen. Toch kunnen wij geen garanties geven over het effect van kruiden bij individueel gebruik. Het toepassen van informatie van deze website gebeurt op eigen verantwoordelijkheid.