Reishi

Reishi

Kruidenhelen plant foto groot Reishi
Overige benamingen: Reishi (Japans), Lingzhi (Chinees), glanzende lakzwam, paddenstoel van onsterfelijkheid

Botanie en signatuur

Latijnse benaming: Ganoderma lucidum

Reishi is een houtige zwam die behoort tot de familie Ganodermataceae. De paddenstoel groeit meestal op stammen en stronken van loofbomen zoals eik en esdoorn. Hij heeft een karakteristieke waaiervormige hoed met een glanzend, gelakt uiterlijk in rood, bruin of paarsachtig tinten. De vruchtlichamen zijn taai en houtig, waardoor ze niet culinair maar uitsluitend medicinaal gebruikt worden. De signatuur van reishi ligt in haar taaie, langlevende vruchtlichaam dat in lagen groeit en jaren kan standhouden. Dit weerspiegelt duurzaamheid, vitaliteit en de belofte van een lang leven – precies waarvoor ze in de traditionele geneeskunde al eeuwen symbool staat.

Belangrijke toepassingen

Immuunmodulerend

versterkt en balanceert het immuunsysteem.

Ontstekingsremmend

helpt bij chronische ontstekingsprocessen.

Cardiovasculair ondersteunend

bevordert doorbloeding en helpt cholesterol te reguleren.

Herkomst en vindplaats

Een oeroude zwam uit Oost-Azië

Reishi is van oorsprong inheems in de warme, vochtige bossen van China, Japan en Korea. In deze regio’s groeit de zwam vooral op dode of verzwakte loofbomen zoals eik, esdoorn en pruim. Wilde exemplaren verschenen vooral in bergachtige gebieden, waar de luchtvochtigheid hoog is en oude bomen in een natuurlijk verouderingsproces verkeren. Door deze specifieke omstandigheden was reishi in het wild altijd een zeldzame vondst.

Een paddenstoel met een rijke culturele geschiedenis

In de traditionele Aziatische cultuur werd het aantreffen van een wilde reishi gezien als een bijzonder en zelfs heilig teken. Historische teksten beschrijven hoe dorpen een gevonden exemplaar als symbool van voorspoed en gezondheid bewaarden. Deze zeldzaamheid droeg bij aan de status van reishi als kostbare medicinale zwam, eeuwenlang vooral voorbehouden aan adel en keizers.

Van wilde vondst tot gecultiveerde zwam

Pas in de 20e eeuw werden betrouwbare teeltmethoden ontwikkeld waarbij reishi kon groeien op houtblokken of zaagselsubstraten. Deze gecontroleerde kweek maakte het mogelijk om de zwam in bredere kring beschikbaar te maken en bracht ook een beter inzicht in haar groeiomstandigheden. Daardoor kon reishi zich snel verspreiden buiten haar oorspronkelijke gebied.

Wereldwijde teelt in moderne tijden

Tegenwoordig wordt reishi op grote schaal gekweekt in China, Japan, Korea en steeds vaker ook in Europa en Noord-Amerika. De zwam wordt onder diverse omstandigheden gecultiveerd, variërend van openluchtteelt tot volledig gecontroleerde binnenkweek. Hierdoor zijn meerdere variëteiten ontstaan, zoals rode, zwarte en paarse reishi, die elk iets andere eigenschappen en teeltvoorkeuren tonen.

Een zwam die zijn plaats vond in natuur én cultuur

Hoewel wilde reishi nog steeds kan worden aangetroffen in oude bossen in Oost-Azië, komt het merendeel uit gecultiveerde bronnen. Daarmee heeft de soort zich ontwikkeld van een zeldzame spirituele vondst tot een wereldwijd gekweekte paddenstoel die zowel in de natuurtradities van Azië als in moderne kruidenteelt een vaste plaats heeft gekregen.

Reishi illustratie

Reishi als paddenstoel van onsterfelijkheid

Reishi, in China bekend als Lingzhi, heeft een bijzondere status die maar weinig andere geneeskrachtige organismen bezitten. In de vroegste Chinese farmacopees, waaronder de klassieke Shennong Bencao Jing, werd de zwam beschreven als een “superieur” kruid dat de levensduur verlengt, de vitaliteit voedt en de geest versterkt. De paddenstoel werd gezien als een gave van de goden, een symbool van onsterfelijkheid dat niet alleen het lichaam maar ook de spirituele kracht van de gebruiker moest verheffen. Daardoor kreeg reishi een prominente plaats in taoïstische tradities, waar ze verwerkt werd in elixers die bedoeld waren voor spirituele groei en innerlijke zuivering.

Een tonic voor energie, geest en orgaansystemen

Binnen de traditionele Chinese geneeskunde werd reishi gebruikt om de werking van hart, longen, lever en nieren te ondersteunen. De paddenstoel stond bekend om haar vermogen om de qi te voeden en de shen — de spirituele en mentale essentie — tot rust te brengen. Hierdoor werd ze toegepast bij slapeloosheid, angst, kortademigheid en langdurige vermoeidheid. Het idee dat reishi zowel lichamelijke kracht als geestelijke helderheid brengt, verklaart waarom zij eeuwenlang beschouwd werd als de paddenstoel voor mensen die fysiek én spiritueel wilden floreren.

Culturele en rituele betekenis

De status van reishi reikte ver buiten de geneeskunde. Door de eeuwen heen werd de zwam een artistiek en spiritueel symbool. In China en later in Japan en Korea verschijnt ze op schilderingen, lakwerk, beeldhouwwerken en zelfs keizerlijke sieraden. Reishi werd beschouwd als een geluksbrenger en werd vaak geschonken aan hooggeplaatste personen als teken van eer, gezondheid en voorspoed. Haar vorm, die doet denken aan wolken of levensbomen, werd gezien als een visuele belichaming van eeuwige vitaliteit.

Verspreiding naar Japan, Korea en de moderne wereld

Ook buiten China vond reishi een vaste plaats in de geneeskundige tradities. In Japan werd de paddenstoel gebruikt als vitaliserend tonicum en als versterkend middel tijdens periodes van zwakte of herstel. In Korea werd zij ingezet bij leverklachten, verminderde weerstand en als ondersteunend middel bij chronische ziekten. Pas in de 20e eeuw werd reishi bekender in het Westen, waar ze haar intrede deed in natuurgeneeskunde, gezondheidsvoeding en integratieve therapieën. De paddenstoel ontwikkelde zich van een zeldzame en bijna mythische zwam tot een wereldwijd onderzocht adaptogeen dat bekendstaat om zijn brede werking op immuunsysteem, vitaliteit en stressbestendigheid.

Gebruikte plantendelen

Voor reishi worden vooral de vruchtlichamen (de paddenstoel zelf) gebruikt — nadat ze volledig ontwikkeld zijn. Soms worden ook de sporenschillen of myceliumculturen ingezet, maar de vruchtlichamen zijn het meest gangbare plantdeel.

Werkzame bestanddelen

  • Polysacchariden (zoals β-glucanen)
    Grote koolhydraatcomplexen die bijdragen aan de karakteristieke samenstelling van de paddenstoel.

  • Triterpeenzuren en lanostane-triterpenen
    Onder andere de ganoderzuren (ganoderic acids) behoren tot deze groep en geven onder andere de sterke bittere smaak.

  • Sterolen en andere lipofiele verbindingen
    Bijvoorbeeld planten-/fungi-sterolen en vetoplosbare stoffen behoren tot het chemische profiel.

  • Fenolische verbindingen en flavonoïden
    Diverse polyfenolen en flavonoïde structuren zijn aangetoond in het droogmateriaal van de vruchtlichamen.

  • Eiwitten, aminozuren & kleine peptiden
    De paddenstoel bevat bovendien een eiwitprofiel met een reeks aminozuren en kleine bioactieve peptiden.

  • Overige secundaire metabolieten
    Zoals alkaloïden, terpenoïden, vetzuren en aromatische verbindingen zijn in mindere mate aanwezig.

Reishi wordt beschouwd als een krachtig adaptogeen en immuunmodulerend kruid. De beta-glucanen in de paddenstoel stimuleren en reguleren de activiteit van witte bloedcellen, waardoor het immuunsysteem sterker en tegelijk evenwichtiger reageert. Dit maakt reishi geschikt bij zowel verzwakte weerstand als bij auto-immuunziekten, waar balans belangrijk is. Daarnaast zijn er aanwijzingen dat reishi kan helpen bij het herstel van immuundisbalans na zware infecties of medische behandelingen.

Dankzij de triterpenen heeft reishi een duidelijke ontstekingsremmende en leverbeschermende werking. Ze wordt vaak ingezet bij chronische leveraandoeningen zoals hepatitis, maar ook ter ondersteuning van detoxprocessen en om de lever te beschermen tegen schadelijke invloeden van medicijnen, alcohol en milieuverontreinigingen. Daarbij lijkt reishi de regeneratie van levercellen te stimuleren, wat haar waarde bij leverherstel nog groter maakt.

Daarnaast helpen de antioxidanten in reishi het lichaam beschermen tegen schade door vrije radicalen, wat bijdraagt aan een betere vitaliteit, vertraging van verouderingsprocessen en een verlaagd risico op chronische ziekten. Deze antioxidatieve werking kan ook bijdragen aan een betere huidconditie en herstel na ziekte.

Reishi ondersteunt eveneens het cardiovasculaire systeem. Ze helpt de bloeddruk reguleren, verbetert de doorbloeding en verlaagt cholesterolwaarden. Hierdoor kan ze bijdragen aan de preventie van hart- en vaatziekten. Bovendien kan reishi de elasticiteit van de bloedvaten bevorderen en de vorming van bloedpropjes remmen, wat haar beschermende rol nog verder onderstreept.

De adaptogene werking maakt reishi waardevol bij stress en vermoeidheid. Het kruid helpt lichaam en geest beter omgaan met spanning, bevordert een herstellende slaap en ondersteunt de energiehuishouding. Het kalmerende effect op de geest maakt het geschikt bij slapeloosheid, nervositeit en angstige onrust, waarbij reishi vaak vergeleken wordt met een zachte, stabiliserende tonic voor het zenuwstelsel.

Samenvattend bezit reishi een breed scala aan eigenschappen: immuunversterkend, ontstekingsremmend, lever- en hartbeschermend, antioxidatief, adaptogeen en geestversterkend. Daarmee neemt ze een unieke plaats in binnen de traditionele en moderne fytotherapie.

  • Verminderde weerstand en terugkerende infecties
  • Chronische leverziekten (zoals hepatitis)
  • Hoge bloeddruk en verhoogd cholesterol
  • Chronische ontstekingsziekten
  • Stress, vermoeidheid en burn-out
  • Slapeloosheid, nervositeit en angst

Afkooksel
Gebruik 5 tot 10 gram gedroogde reishi per dag. Laat dit 30 tot 45 minuten zachtjes koken in water (liefst in een gesloten pan). Drink dit aftreksel 1 tot 2 keer per dag, bijvoorbeeld bij vermoeidheid, verminderde weerstand of ter ondersteuning van herstel. De smaak is bitter en aardachtig.

Tinctuur
Een gangbare dosering is 2 tot 5 ml tinctuur, oftewel 40 tot 100 druppels, 2 tot 3 keer per dag, verdund in water. De tinctuur wordt ingezet bij stress, immuunverzwakking, slaapproblemen en chronische klachten.

Poeder / capsules
Reishi is breed verkrijgbaar in poedervorm of capsules. Volg de aanbevolen dosering van de fabrikant of therapeut, vaak afgestemd op preventie, vitaliteit of langdurige ondersteuning. Wordt meestal op een lege maag ingenomen.

Gestandaardiseerde extracten
Voor intensieve ondersteuning zijn er gestandaardiseerde extracten beschikbaar met een hogere concentratie aan polysachariden (voor immuniteit) en triterpenen (ontstekingsremmend en adaptogeen). Deze worden vaak ingezet bij chronische aandoeningen, kankerondersteuning of zware fysieke belasting.

Let op:
Niet gebruiken bij bloedstollingsstoornissen of voor een operatie, vanwege mogelijk bloedverdunnend effect. Overleg bij medicatiegebruik of auto-immuunaandoeningen met een deskundige. Kan in het begin lichte spijsverteringsklachten geven.

  • Met astragalus bij verzwakt immuunsysteem.
  • Met ginseng bij vermoeidheid en herstel.
  • Met citroenmelisse of passiebloem bij slapeloosheid en angst.
  • Met mariadistel bij leverondersteuning.
  • Voorzichtigheid bij gebruik van bloedverdunnende medicatie (reishi kan de bloedstolling beïnvloeden).
  • Niet gebruiken bij actieve bloedingen of voor operaties.
  • Mogelijke bijwerkingen: droge mond, lichte maag-darmklachten.
  • Gebruik tijdens zwangerschap en borstvoeding alleen onder begeleiding.

Reishi is een van de meest onderzochte medicinale paddenstoelen. Talrijke in vitro- en dierstudies hebben aangetoond dat extracten van Ganoderma lucidum immuunmodulerende, ontstekingsremmende, antioxidatieve en antitumorale effecten hebben. De polysachariden en triterpenen zijn de belangrijkste bioactieve stoffen die verantwoordelijk worden geacht voor deze effecten. Deze verbindingen beïnvloeden signaalwegen die betrokken zijn bij ontstekingsreacties, celdeling en immuunactiviteit.

Klinische studies tonen aan dat reishi het immuunsysteem kan versterken, de kwaliteit van leven kan verbeteren bij mensen met chronische ziekten en mogelijk ondersteunend kan werken tijdens zware medische behandelingen. In sommige onderzoeken werden verbeteringen gezien in immuunparameters, zoals een toename van natuurlijke killercel-activiteit en betere cytokineprofielen. Hoewel deze resultaten hoopgevend zijn, benadrukken onderzoekers dat reishi altijd aanvullend en niet als vervanging van reguliere zorg moet worden beschouwd.

Onderzoek wijst ook op gunstige effecten van reishi bij cardiovasculaire aandoeningen. Klinische gegevens laten een verlaging van cholesterol en bloeddruk zien, evenals een verbetering van de perifere doorbloeding. Sommige studies suggereren dat reishi de elasticiteit van bloedvaten kan verbeteren en de vorming van atherosclerotische plaques kan afremmen. Bij patiënten met chronische hepatitis zijn aanwijzingen gevonden dat reishi de leverenzymen kan verbeteren en het ziekteverloop positief kan beïnvloeden, wat de traditionele toepassing bij leverziekten ondersteunt.

Daarnaast tonen studies aan dat reishi een adaptogene werking heeft: het helpt stress verminderen, bevordert een diepere slaap en ondersteunt het herstel na vermoeidheid. Proefpersonen rapporteerden verbeterde slaapkwaliteit en minder nervositeit. Dit verklaart de brede inzetbaarheid van de zwam in zowel de traditionele geneeskunde als de moderne fytotherapie.

Recente laboratoriumstudies hebben bovendien nieuwe werkingsmechanismen blootgelegd, zoals de mogelijke stimulatie van apoptose (geprogrammeerde celdood) in cellen en een neuroprotectieve werking bij ziekten zoals de ziekte van Alzheimer en Parkinson. Hoewel deze bevindingen veelbelovend zijn, zijn grootschalige en goed gecontroleerde klinische onderzoeken noodzakelijk om deze effecten bij mensen te bevestigen.

Samengevat bevestigen onderzoeken dat reishi een veelzijdige medicinale paddenstoel is met sterke immuunversterkende, ontstekingsremmende, antioxidatieve en adaptogene eigenschappen, en mogelijk aanvullende voordelen bij neurodegeneratieve ziekten. Verdere studies zijn echter nodig om de therapeutische waarde en veiligheid volledig te onderbouwen.

  • Traditionele reishi-thee: plakjes gedroogde paddenstoel langdurig koken voor een tonische drank.
  • Immuniteitselixer: tinctuur van reishi gecombineerd met astragalus en ginseng.
  • Rustgevende avondthee: reishi met citroenmelisse en passiebloem.
  • Geert Verhelst, Groot Handboek Geneeskrachtige Planten, 12e druk
  • Herbal Reality
  • Willem Jacobs:
    • Lyme Natuurlijk Genezen
    • De Spirituele Dimensie van de Ziekte van Lyme
  • Stephen Harrod Buhner:
    • Healing Lyme
    • Herbal Antibiotics
  • Klinische studies en traditionele fytotherapeutische monografieën
  • IVG-info.nl – Voedingssupplementen
  •  

Zoek je een kruid?

In ons kruidenoverzicht vind je alle planten die we hebben beschreven – van bekende klassiekers tot vergeten bladgroen. Handig gesorteerd en makkelijk te doorzoeken. Je leest er alles over hun geneeskracht, botanische eigenschappen en traditionele toepassingen, tot aan gebruik en dosering.

Disclaimer

Kruidenhelen is een informatief platform dat zich richt op het delen van kennis over de werking en toepassing van geneeskrachtige kruiden en natuurlijke middelen. Wij zijn geen artsenpraktijk en bieden geen persoonlijke diagnoses of behandelingen aan.

De informatie op deze website is bedoeld als inspiratie en ondersteuning bij het gebruik van kruiden, en vormt geen vervanging voor medisch advies of professionele zorg. Bij gezondheidsklachten raden we aan altijd contact op te nemen met een arts of gekwalificeerde therapeut.

Wij baseren ons op literatuur, traditionele kennis, praktijkervaring en gesprekken met deskundigen. Toch kunnen wij geen garanties geven over het effect van kruiden bij individueel gebruik. Het toepassen van informatie van deze website gebeurt op eigen verantwoordelijkheid.