Artemisia Annua
Andere benamingen: eenjarige bijvoet, sweet wormwood, qing hao (Chinees), annual wormwood
Botanie en signatuur
Latijnse naam: Artemisia annua
Artemisia annua is een eenjarige plant uit de composietenfamilie (Asteraceae) en kan tot 2,5 meter hoog worden. Ze heeft fijnverdeelde, geurige bladeren die doen denken aan varens en produceert kleine geelgroene bloemen in pluimen. De hele plant verspreidt een kruidige, wat kamferachtige geur. In de signatuurleer wijst haar bittere smaak en luchtige groeivorm op een reinigend, verlichtend effect bij hittegerelateerde aandoeningen.
Belangrijke toepassingen
Antiviraal en immunomodulerend
Ondersteunt het lichaam bij het bestrijden van virale infecties en optimaliseert de werking van het immuunsysteem.
Antiparasitair en spijsverteringsbevorderend
Helpt het lichaam bij het uitdrijven van parasieten en bevordert de spijsvertering, lever- en galfunctie.
Antioxidant en bloedsomloop stimulerend
Helpt bij het neutraliseren van vrije radicalen en verbetert de bloedsomloop waardoor cellen meer zuurstof krijgen.
Herkomst en vindplaats
Een eeuwenoud Chinees geneeskruid
Artemisia annua – in Nederland bekend als zomeralsem of eenjarige bijvoet – vindt zijn oorsprong in China. Daar wordt de plant al ruim tweeduizend jaar gebruikt binnen de traditionele Chinese geneeskunde, vooral bij koorts, ontstekingen en infecties. Het kruid heeft er een lange, diepe geschiedenis en wordt nog steeds veel toegepast.
Van Azië naar de rest van de wereld
Door haar sterke reputatie én makkelijke karakter wordt Artemisia annua tegenwoordig ook in Europa en Noord-Amerika geteeld. Ze groeit zowel in kruiden- en natuurtuinen als op kleinschalige teeltlocaties voor medicinaal gebruik. In het zuiden van Europa voelt ze zich heerlijk op haar plek, maar ook in de Nederlandse tuin kun je haar met een beetje aandacht prima laten groeien.
Zonliefhebber met een voorkeur voor luchtige grond
Zomeralsem houdt van volle zon, warmte en een goed doorlatende, humusrijke bodem. In een gematigd tot warm klimaat groeit ze snel uit tot een forse, aromatische plant. Omdat het een eenjarige soort is, overleeft ze in koudere regio’s meestal de winter niet – maar ze komt makkelijk terug wanneer je opnieuw zaait.
Aantrekkelijk voor nuttige insecten
Met haar geurige bladeren en fijne bloeiwijze is Artemisia annua niet alleen nuttig voor mensen. Ze is ook een trekker voor bijen en andere bestuivers, waardoor ze een waardevolle aanvulling vormt in tuinen waar biodiversiteit belangrijk is.
Geschiedenis en traditioneel gebruik
In de Traditionele Chinese Geneeskunde (TCM) wordt Artemisia annua onder de naam qing hao al sinds de 4e eeuw gebruikt tegen koorts, met name malaria. De plant kreeg wereldwijde aandacht nadat het actieve bestanddeel artemisinine werd ontdekt, dat inmiddels een belangrijke rol speelt in de behandeling van malaria. Buiten de TCM werd de plant later ook ingezet bij virale infecties en ontstekingsgerelateerde aandoeningen.
Gebruikte delen en belangrijkste inhoudsstoffen
Gebruikte plantendelen
De werkzame delen van absint zijn de bladeren en bloeiende toppen. Traditioneel worden deze delen geoogst vlak voordat of terwijl de plant begint te bloeien, wanneer het gehalte aan bitterstoffen en etherische olie het hoogst is. Het gaat dus specifiek om de bovenste delen van de stengel, niet de wortel. In sommige toepassingen wordt de hele bovengrondse plant gebruikt, maar meestal beperkt men zich tot blad en bloei.
Werkzame bestanddelen
Absint is rijk aan inhoudsstoffen met een sterk bittere en aromatische werking. Deze stoffen ondersteunen de spijsvertering, stimuleren eetlust en hebben een activerend effect op lever en gal. Hieronder de belangrijkste groepen:
Bitterstoffen:
Sesquiterpeenlactonen, waaronder anabsinthine
Bitterstoffen activeren speeksel- en maagsapklieren en bevorderen de eetlust. Let op: absinthine wordt vaak genoemd in oudere literatuur, maar is niet altijd exact chemisch vastgesteld of onderscheiden van andere bitterstoffen.
Etherische olie (0,2–1,5%):
Thujon (α- en β-thujon)
Sabineen, pinenen, chrysanthenyl esters
Thujon werkt neuroactief en moet met voorzichtigheid gebruikt worden. De olie is krachtig maar bij hoge dosering mogelijk toxisch.
Flavonoïden:
Antioxidanten die helpen bij het neutraliseren van vrije radicalen. Ondersteunen het immuunsysteem.
Fenolzuren:
Ontstekingsremmende werking, dragen bij aan leverbescherming.
Tanninen (looistoffen):
Werken samentrekkend en kunnen de slijmvliezen beschermen. Minder prominent aanwezig dan de andere groepen.
Geneeskrachtige eigenschappen
Artemisia annua werkt breed ontstekingsremmend, antiviraal en koortswerend. Vooral het bestanddeel artemisinine is grondig onderzocht op effectiviteit tegen parasitaire ziekten (zoals malaria), maar ook andere stoffen in de plant dragen bij aan haar geneeskrachtige werking. De plant wordt ook onderzocht vanwege mogelijke effecten op virussen zoals SARS-CoV-2. In de kruidengeneeskunde wordt het kruid ingezet om de afweer te ondersteunen, de lever te ontlasten en het lichaam te helpen herstellen na infecties.
Indicaties
- Koorts en acute infecties
- Virale aandoeningen (onder andere griep, verkoudheid, corona)
- Parasitaire infecties (zoals malaria)
- Ondersteuning van het immuunsysteem
- Detox en leverreiniging
Verwerking en dosering
Thee: 1 theelepel gedroogd kruid per kop heet water, 5–10 minuten laten trekken. Niet langdurig gebruiken zonder begeleiding.
Tinctuur: verhouding 1:5 in 40–60% alcohol; Een standaarddosering is vaak 2 tot 3 keer per dag 10 tot 15 druppels. De exacte hoeveelheid hangt af van de situatie en kan het best worden afgestemd met een arts of therapeut. Bouw de dosering geleidelijk op en houd rekening met eventuele Herxheimer-reacties.
Capsules/poeder: gestandaardiseerd extract (zoals bij artemisinine) alleen op voorschrift van een specialist
Let op: langdurig gebruik kan de lever belasten. Niet gebruiken tijdens zwangerschap of borstvoeding.
Combinatie met andere kruiden
Kan goed gecombineerd worden met andere koortswerende kruiden zoals vlierbloesem of vlierbes, en immuunversterkers zoals echinacea of astragalus. Voor detox wordt het soms ingezet naast mariadistel of paardenbloemwortel.
Waarschuwingen en contra-indicaties
- Niet gebruiken tijdens zwangerschap of borstvoeding
- Niet geschikt voor langdurig gebruik zonder begeleiding
- Kan de lever belasten bij hoge dosering of gevoeligheid
- Vermijd bij gebruik van antimalariamiddelen of immunosuppressiva
Onderzoeken
- Artemisinine en derivaten worden uitgebreid onderzocht in het kader van malaria, SARS-CoV-2 en ontstekingsziekten
- Studies tonen een breed spectrum van antivirale, ontstekingsremmende en antioxiderende eigenschappen
Recepten
Eenvoudige koortsthee: 1 theelepel Artemisia annua + 1 theelepel vlierbloesem + een schijfje citroen. Overgieten met heet water en 10 minuten laten trekken.
Gebruikte bronnen
- Geert Verhelst, Groot Handboek Geneeskrachtige Planten, 12e druk
- Herbal Reality
- Willem Jacobs:
- Lyme Natuurlijk Genezen
- De Spirituele Dimensie van de Ziekte van Lyme
- Stephen Harrod Buhner:
- Healing Lyme
- Herbal Antibiotics
- Klinische studies en traditionele fytotherapeutische monografieën
- IVG-info.nl – Voedingssupplementen
Zoek je een kruid?
In ons kruidenoverzicht vind je alle planten die we hebben beschreven – van bekende klassiekers tot vergeten bladgroen. Handig gesorteerd en makkelijk te doorzoeken. Je leest er alles over hun geneeskracht, botanische eigenschappen en traditionele toepassingen, tot aan gebruik en dosering.
Disclaimer
Kruidenhelen is een informatief platform dat zich richt op het delen van kennis over de werking en toepassing van geneeskrachtige kruiden en natuurlijke middelen. Wij zijn geen artsenpraktijk en bieden geen persoonlijke diagnoses of behandelingen aan.
De informatie op deze website is bedoeld als inspiratie en ondersteuning bij het gebruik van kruiden, en vormt geen vervanging voor medisch advies of professionele zorg. Bij gezondheidsklachten raden we aan altijd contact op te nemen met een arts of gekwalificeerde therapeut.
Wij baseren ons op literatuur, traditionele kennis, praktijkervaring en gesprekken met deskundigen. Toch kunnen wij geen garanties geven over het effect van kruiden bij individueel gebruik. Het toepassen van informatie van deze website gebeurt op eigen verantwoordelijkheid.