Astragalus
Andere benamingen: Huang Qi (Chinees), Melkwiertel, Vliezige hoksjespeul, Chinese astragalus
Botanie en signatuur
Latijnse naam: Astragalus membranaceus
Astragalus is een vaste plant uit de vlinderbloemenfamilie (Fabaceae) en groeit met geveerde bladeren, gele bloemtrossen en een dikke, houtige wortel. In de signatuurleer wordt de stevige, diep verankerde wortel geassocieerd met kracht, stabiliteit en diepgaande opbouwende werking. De plant heeft een zoete, aardse geur. De bladeren lijken op die van klaver, en de bloeiwijze bestaat uit gele vlinderbloemen die bijen aantrekken.
Belangrijke toepassingen
Immunomodulerend, immunostimulans en antiviraal
Verbetert de kwaliteit van het immuunsysteem, verhoogt de weerstand en ter preventie van infecties.
Adaptogeen
Verhoogt het aanpassingsvermogen aan ongunstige fysieke en psychische omstandigheden en bevordert het herstel van homeostase.
Cardiotonicum
Ondersteunt de hartfunctie en is bloeddrukverlagend en bloedverdunnend.
Herkomst en vindplaats
Een steppenplant met een lange Chinese traditie
Astragalus membranaceus – in China bekend als Huang Qi – is van oorsprong thuis in Noord-China, Mongolië en delen van Siberië. In deze uitgestrekte gebieden groeit de plant van nature op open steppen, heuvelachtige graslanden en bergflanken. Het zijn ruige, winderige landschappen waar de zon fel schijnt en regen schaars is, maar astragalus voelt zich er juist uitstekend.
Gek op zon en droge grond
Deze plant houdt van goed doorlatende bodems, bij voorkeur zanderig of leemachtig. Hij staat het liefst op droge, zonnige plekken waar andere planten moeite hebben om te overleven. Het sterke wortelstelsel helpt hem om zelfs in droge zomers stevig te blijven staan – een echte specialist in extreme omstandigheden.
Al eeuwenlang geteeld
In China maakt astragalus al eeuwen deel uit van de traditionele landbouw en kruidengeneeskunde. De plant wordt er zorgvuldig gecultiveerd, vaak in bergachtige gebieden waar de bodem arm maar mineraalrijk is. Pas na drie tot vier jaar worden de wortels geoogst, wanneer ze volledig zijn uitgegroeid en de concentratie aan waardevolle inhoudsstoffen – zoals polysachariden, saponinen en flavonoïden – op hun hoogtepunt is.
De kracht zit in de volwassen wortel
Deze lange groeiperiode zorgt ervoor dat alleen de sterkste, meest geconcentreerde wortels worden gebruikt voor medicinale toepassingen. Dat maakt Huang Qi tot een van de meest gewaardeerde tonica binnen de traditionele Chinese geneeskunde én een populaire plant in de moderne fytotherapie.
Geschiedenis en traditioneel gebruik
Een klassiek qi-tonicum binnen de TCM
Astragalus (Huang Qi) behoort tot de oudste en meest gewaardeerde kruiden binnen de Traditionele Chinese Geneeskunde. Al in vroege medische teksten wordt het beschreven als een versterkend tonicum dat de qi voedt, vooral de beschermende energie (Wei Qi) die het lichaam helpt afweren wat van buiten komt. Het kruid werd ingezet na ziekte, bij langdurige vermoeidheid en bij mensen met een zwakke constitutie.
Versterking na uitputting en ziekte
In de traditionele praktijk werd Astragalus veel gebruikt tijdens herstelperioden. De wortel gold als een opbouwend kruid dat zowel lichamelijke energie als veerkracht ondersteunt. Bij mensen die snel uitgeput raakten, vaak ziek werden of moeite hadden met herstel, werd Huang Qi gezien als een betrouwbaar basis-middel.
Een kruid dat werkt in combinatie
Binnen de TCM wordt Astragalus zelden alleen gebruikt. Klassieke teksten raden combinaties aan met ginseng, atractylodes en zoethout om de algehele toniserende werking te verdiepen en te harmoniseren. In deze formules versterkt Huang Qi de vitaliteit, ondersteunt de spijsvertering en bevordert een gezonde circulatie van energie door het lichaam.
Van oosterse traditie naar wereldwijd gebruik
Hoewel het gebruik van Astragalus duizenden jaren oud is, heeft het kruid de laatste decennia ook in het Westen brede bekendheid gekregen. Vooral in de moderne fytotherapie wordt het gezien als een tonicum voor weerstand, vitaliteit en preventieve ondersteuning. Daarmee heeft Astragalus zich ontwikkeld van een klassiek Chinees basis-kruid tot een wereldwijd gewaardeerde bondgenoot voor herstel en versterking.
Gebruikte delen en belangrijkste inhoudsstoffen
Gebruikte plantendelen
Voor medicinale toepassingen wordt vooral de gedroogde wortel gebruikt (Radix Astragali). De wortel wordt geoogst in het najaar van het tweede of derde groeiseizoen. Andere plantendelen (blad, stengel) komen zelden voor in traditionele toepassingen.
Werkzame bestanddelen
Triterpeensaponinen
De belangrijkste zijn astragaloside I tot IV en andere cycloartaan-saponinen. Ze ondersteunen het immuunsysteem, werken ontstekingsremmend en beschermen organen.Polysacchariden
Deze wateroplosbare stoffen stimuleren het immuunsysteem en hebben een antioxiderende werking. Ze zijn een belangrijk werkingsmechanisme van de wortel.Flavonoïden en isoflavonen
Waaronder formononetine en calycosine. Ze ondersteunen het lichaam bij het neutraliseren van vrije radicalen en versterken de werking van de saponinen.Overige bestanddelen
In kleinere hoeveelheden komen ook alkaloïden, fenolzuren en fytosterolen voor. Deze dragen bij aan de brede farmacologische werking.
Geneeskrachtige eigenschappen
Astragalus werkt als immuunversterker, weefselbeschermer en hersteltonicum. Volgens Verhelst en Herbal Reality verhoogt het de weerstand, beschermt het cellen tegen oxidatieve schade, en ondersteunt het bij fysieke uitputting of langdurige belasting.
Willem Jacobs beschrijft Astragalus als een “grensbewaker” van het immuunsysteem: een kruid dat helpt om energetische en fysieke grenzen te bewaken, en balans te brengen bij mensen die snel uitgeput raken of overbelast zijn. Ook bij chronische aandoeningen waarbij het afweersysteem verzwakt is, wordt Astragalus vaak ondersteunend ingezet.
Indicaties
- Verzwakte weerstand en terugkerende luchtweginfecties (neus, keel, longen)
- Preventie tijdens het griepseizoen of verhoogde infectiedruk
- Chronische vermoeidheid, burn-out, herstelfase na ziekte of operatie
- Ter ondersteuning van het immuunsysteem bij kankertherapie (in overleg met behandelaar)
- Spijsverteringszwakte, algehele ‘qi-leegte’ in de zin van TCM
Verwerking en dosering
- Tinctuur: Een gangbare dosering is ongeveer 20 tot 60 druppels (of ongeveer 1 – 3 ml) 2 tot 3 keer per dag, verdund in wat water of sap. De exacte hoeveelheid kun je het beste afstemmen met een therapeut. Bouw de dosering geleidelijk op en let op het effect.
- Gedroogde wortel: 9–15 g per dag als thee, afkooksel of verwerkt in stoofgerechten en soepen
- Capsules: vaak gestandaardiseerd op minimaal 16% polysacchariden of 0,5% astragaloside IV
langdurig gebruik of hoge doseringen kunnen invloed hebben op het immuunsysteem en de lever. Niet gebruiken tijdens zwangerschap of borstvoeding. Vermijd bij auto-immuunziekten en in combinatie met immuunsuppressieve medicatie.
Combinatie met andere kruiden
- Met Eleutherococcus of Ashwagandha bij vermoeidheid, stress en immuunzwakte
- Met Echinacea of Andrographis bij preventieve ondersteuning tegen infecties
- In klassieke TCM-formules met Ginseng, Glycyrrhiza en Codonopsis
Waarschuwingen en contra-indicaties
- Niet gebruiken bij acute infecties met koorts (in TCM wordt het dan als te tonifiërend beschouwd).
- Niet gebruiken tijdens zwangerschap of borstvoeding.
- Voorzichtigheid bij auto-immuunziekten zoals lupus, reuma of MS – altijd in overleg met behandelaar.
- Te hoge dosering kan leiden tot maag- en darmklachten en diarree.
- Er zijn mogelijk interacties met antitumorale middelen, recombinant Interleukine-2, antivirale middel aciclovir, immunosuppressieve medicijnen en immuunstimulerende en immuunmodulerende voedingssupplementen.
Onderzoeken
Wetenschappelijke studies hebben aangetoond dat Astragalus polysacchariden het immuunsysteem stimuleren via activering van macrofagen, natuurlijke killercellen en T-lymfocyten. Andere onderzoeken wijzen op de adaptogene eigenschappen, waaronder verlaging van het cortisolniveau en ondersteuning bij fysieke stress.
In China wordt Astragalus onderzocht in combinatie met reguliere therapieën bij onder andere nierziekten, diabetes, kanker en chronisch hartfalen. Klinisch gebruik laat potentie zien bij het verbeteren van levenskwaliteit en het verkorten van hersteltijd.
Recepten
- Klassieke bouillon: 2–3 reepjes gedroogde wortel mee laten trekken in kippen- of groentebouillon, 1–2 uur zachtjes koken
- Astragalusthee: 10–15 g wortel 20–30 minuten zachtjes laten trekken, eventueel samen met gember of kaneel voor smaak
Tonicum: tinctuur mengen met vlierbloesem of rozenbottel voor dagelijkse weerstand
Gebruikte bronnen
- Geert Verhelst, Groot Handboek Geneeskrachtige Planten, 12e druk
- Herbal Reality
- Willem Jacobs:
- Lyme Natuurlijk Genezen
- De Spirituele Dimensie van de Ziekte van Lyme
- Stephen Harrod Buhner:
- Healing Lyme
- Herbal Antibiotics
- Klinische studies en traditionele fytotherapeutische monografieën
- IVG-info.nl – Voedingssupplementen
Zoek je een kruid?
In ons kruidenoverzicht vind je alle planten die we hebben beschreven – van bekende klassiekers tot vergeten bladgroen. Handig gesorteerd en makkelijk te doorzoeken. Je leest er alles over hun geneeskracht, botanische eigenschappen en traditionele toepassingen, tot aan gebruik en dosering.
Disclaimer
Kruidenhelen is een informatief platform dat zich richt op het delen van kennis over de werking en toepassing van geneeskrachtige kruiden en natuurlijke middelen. Wij zijn geen artsenpraktijk en bieden geen persoonlijke diagnoses of behandelingen aan.
De informatie op deze website is bedoeld als inspiratie en ondersteuning bij het gebruik van kruiden, en vormt geen vervanging voor medisch advies of professionele zorg. Bij gezondheidsklachten raden we aan altijd contact op te nemen met een arts of gekwalificeerde therapeut.
Wij baseren ons op literatuur, traditionele kennis, praktijkervaring en gesprekken met deskundigen. Toch kunnen wij geen garanties geven over het effect van kruiden bij individueel gebruik. Het toepassen van informatie van deze website gebeurt op eigen verantwoordelijkheid.