Een geurige bondgenoot in de middeleeuwse kruidengeneeskunde

Moerasspirea (Filipendula ulmaria) werd al vroeg opgenomen in de Europese volksgeneeskunde, waar zij vooral geliefd was als maagverzorger. Middeleeuwse kruidkundigen prezen de bloemrijke plant om haar vermogen om zuurbranden, maagpijn en zwaar op de maag liggende maaltijden te verzachten. Thee van de bloemen werd gedronken bij rouwklachten, “weergevoeligheid” en als tonicum na ziekte, wanneer het lichaam opnieuw in balans moest komen. Ook bij verminderde eetlust gold moerasspirea als een zachte maar effectieve versterker.

Van natuurlijke pijnstiller tot ritueel gebruik

Naast haar werking op de spijsvertering werd moerasspirea ingezet als koortsverlagend en pijnstillend middel. De geurige bloemen bevatten salicylzuurachtige verbindingen, waardoor de plant eeuwenlang een natuurlijke bron was van stoffen die later de basis vormden voor moderne salicylaten. Lang voordat aspirine bestond, werd moerasspirea toegepast bij koorts, hoofdpijn, gewrichtspijn en ontstekingen. Tegelijk had de plant een culturele waarde: de geurige bloemaren werden gebruikt als streuplant tijdens feesten, verwerkt in huisgeuren om muffigheid te verdrijven, en toegevoegd aan baden en therapeutische mengsels om koude of vocht uit het lichaam te helpen verwijderen. Ook het aromatiseren van dranken, siropen en honingwijn met moerasspirea was een wijdverbreide traditie.

Een vaste plek in Renaissance-kruidenboeken

Tijdens de Renaissance en de daaropvolgende eeuwen bleef moerasspirea een bekend kruid in de handboeken van artsen en herboristen. Ze werd aanbevolen bij gewrichtsklachten, oedeem en ontstekingsbeelden, en gold als een plant die warmte en vocht in het lichaam op harmonieuze wijze kon reguleren. De combinatie van maagversterkende, zuiverende en verzachtende eigenschappen zorgde ervoor dat de plant zowel door boeren als door medici werd gebruikt.

Een erkend traditioneel geneesmiddel in de moderne tijd

In de huidige fytotherapie heeft moerasspirea een officiële status gekregen binnen de Europese kruidengeneeskunde. De plant is opgenomen in monografieën van onder andere de EMA/HMPC, waar ze erkend wordt als traditioneel kruidengeneesmiddel ter verlichting van verkoudheidsklachten en uitwendige gewrichtspijn. Daarmee heeft moerasspirea, met haar geurige bloesems en lange geschiedenis, een blijvende plek behouden als een mild maar veelzijdig kruid voor algehele balans en comfort.