Pau D’Arco

Pau d'Arco

Kruidenhelen plant foto groot Pau d arco
Overige benamingen: lapacho, taheebo, ipe roxo, pink trumpet tree

Botanie en signatuur

Latijnse benaming: Tabebuia impetiginosa

Pau d’Arco is een majestueuze boom die behoort tot de familie van de trompetboomachtigen (Bignoniaceae). De boom kan wel 30 meter hoog worden en groeit langzaam, met een harde, dichte houtstructuur die zeer duurzaam is. Hij draagt prachtige trompetvormige bloemen in roze tot paars, die opvallen in het landschap en de boom zijn bijna mythische uitstraling geven. De signatuur van Pau d’Arco ligt in zijn sterke, harde kern en zijn stralende bloemen: het symboliseert vitaliteit en veerkracht, maar ook de helende en beschermende kracht tegen indringers van buitenaf. Net als de boom die weerstand biedt aan schimmels en insecten, wordt de bast medicinaal ingezet om de mens te beschermen tegen ziekmakende invloeden.

Belangrijke toepassingen

Immuunversterkend

ondersteunt de afweer en weerstand tegen infecties.

Ontstekingsremmend

helpt bij chronische en acute ontstekingsprocessen.

Krampstillend

ontspant spieren en verlicht spasmen.

Herkomst en vindplaats

Inheems in het Amazonegebied

Pau d’Arco (Tabebuia / Handroanthus spp.) is inheems in het Amazonegebied en andere tropische delen van Zuid- en Midden-Amerika. De boom komt van nature voor in landen als Brazilië, Bolivia, Paraguay en Argentinië, waar hij deel uitmaakt van de rijke biodiversiteit van de regenwouden en droge tropische bossen.

Een boom van zon en tropische vochtigheid

In zijn oorspronkelijke leefgebied groeit Pau d’Arco vooral op zonnige, warme plaatsen met een hoge luchtvochtigheid. Hij gedijt zowel in laaglandregenwouden als op hogere plateaus, waar de bodem variërend kan zijn van leemrijk tot rotsachtig. Het hout van de boom is uitzonderlijk hard en resistent tegen schimmels en termieten, waardoor volwassen exemplaren langdurig standhouden in het ecosysteem.

Verbonden met inheemse landschappen

De boom maakt deel uit van natuurlijke bosgemeenschappen waar open plekken, riviersystemen en dicht bladerdak elkaar afwisselen. In sommige regio’s groeit hij langs bosranden of in overgangszones waar meer licht de bodem bereikt. Dankzij zijn robuustheid en vermogen om te overleven in diverse tropische omstandigheden is Pau d’Arco een vaste soort in zowel vochtige als seizoen-droge habitats.

Verspreiding door menselijk gebruik en handel

Door zijn culturele en praktische waarde verspreidde de boom zich al vroeg via lokale handelsroutes binnen Zuid-Amerika. In markten van het Andesgebied en het Amazonebekken was het hout en de bast van Pau d’Arco een vertrouwd product. Via deze regionale uitwisseling kreeg de soort een bredere aanwezigheid in menselijke nederzettingen en plantages binnen tropische zones.

Wereldwijde teelt en aanwezigheid buiten het regenwoud

In de 20e eeuw vond Pau d’Arco zijn weg naar botanische tuinen, onderzoekscentra en gespecialiseerde teeltprojecten buiten Zuid-Amerika. In warmere klimaten wordt de boom soms aangeplant als sierboom vanwege zijn opvallende trompetbloemen en zijn weerstand tegen tropische plagen. Hoewel hij zelden verwildert buiten de tropen, blijft hij een opvallende en gewilde soort in landschapsbeplanting van warme regio’s.

Pau d arco illustratie

Geneeskracht en spiritueel gebruik bij inheemse volkeren

In het Amazonegebied en de Andeslanden werd Pau d’Arco al eeuwenlang gezien als een krachtig medicijn dat het lichaam zuiverde en beschermde. Inheemse volkeren gebruikten vooral de binnenbast als aftreksel bij infecties, koorts, wonden, huidproblemen en maag-darmklachten. De thee werd beschouwd als een tonicum dat kracht gaf en het lichaam hielp herstellen na ziekte. Naast de lichamelijke toepassing had het kruid een belangrijke spirituele betekenis: de bastthee werd gedronken tijdens reinigingsrituelen om de geest te verhelderen, negatieve invloeden te verdrijven en het contact met beschermende voorouders te versterken.

Een traditioneel middel voor huid, bloed en weerstand

Pau d’Arco maakte deel uit van het dagelijkse leven in veel Zuid-Amerikaanse gemeenschappen. Uitwendige bereidingen zoals zalven, papjes en kompressen werden gebruikt bij huidontstekingen, zweren en wonden. De plant stond bekend om haar vermogen het bloed te ‘versterken’ en werd vaak gegeven aan mensen met bloedarmoede, chronische zwakte of langdurige infecties. Genezing ging in deze tradities hand in hand met rituele begeleiding: het bereiden van lapacho-thee werd vaak begeleid door gebeden en gezangen, waardoor de medicinale werking werd verbonden met symbolische en spirituele zuivering.

Verspreiding door koloniale contacten

Tijdens de koloniale periode raakten Europese kolonisten in Brazilië en de omliggende gebieden bekend met Pau d’Arco en namen zij de traditionele toepassingen grotendeels over. De bast werd een populair huisremedie tegen tropische ziekten zoals malaria, parasitaire infecties en schimmelaandoeningen. In veel Latijns-Amerikaanse landen werd Pau d’Arco vervolgens een onderdeel van de volksgeneeskunde, zowel als intern middel als in uitwendige toepassingen voor huidproblemen en wondverzorging.

Opkomst in moderne natuurgeneeskunde

In de 20e eeuw maakte Pau d’Arco zijn intrede in Noord-Amerika en Europa, waar het kruid een reputatie kreeg als mogelijk ondersteuning bij chronische infecties, kankerpatiënten en mensen met een verzwakt immuunsysteem. Deze belangstelling leidde tot de ontwikkeling van thee, tincturen en gestandaardiseerde extracten die in detox-programma’s en weerstandsondersteunende kuren werden opgenomen. Hoewel sommige claims nog verdere wetenschappelijke onderbouwing vereisen, blijft de brede antimicrobiële en immunologische traditie van de plant centraal staan in haar hedendaagse gebruik.

Een brug tussen traditie en moderne gezondheid

Vandaag de dag wordt Pau d’Arco wereldwijd toegepast als thee, capsule of tinctuur, vaak als onderdeel van reinigingskuren of als natuurlijke ondersteuning van de afweer. De eeuwenoude inheemse kennis van deze boom leeft daarmee voort in een moderne context, waarin Pau d’Arco wordt gewaardeerd als een veelzijdig kruid dat zowel het fysieke lichaam ondersteunt als elementen van spirituele zuivering met zich meedraagt.

Gebruikte plantendelen

Voor pau d’arco wordt hoofdzakelijk de binnenbast (inner bark) van de boom gebruikt. Deze wordt geoogst wanneer de boom voldoende is gegroeid, waarna de bast gelost en gedroogd wordt. De bladeren en schors worden minder vaak toegepast.

Werkzame bestanddelen

  • Naphthoquinonen en furanonaphthoquinonen
    In de binnenbast zijn onder andere verbindingen aangetroffen zoals lapachol en β-lapachone, kenmerkend voor deze soort.

  • Fenolische glycosiden, iridoïden en lignanen
    Diverse glycosiden (iridoïde-, lignaan- en fenolische glycosiden) zijn geïdentificeerd in de bast.

  • Flavonoïden en andere fenolen
    De bast bevat een verscheidenheid aan flavonoïde en fenolische verbindingen.

  • Terpenen, sterolen en vetzuren
    Kleine hoeveelheden triterpenen, plantensterolen en vetzuren zijn eveneens aangetoond in het droge materiaal.

  • Overige secundaire metabolieten
    Zoals aldehyden, esters en andere aromatische verbindingen behoren tot de chemische samenstelling.

Pau d’Arco wordt vooral gewaardeerd vanwege zijn brede antimicrobiële werking. Extracten van de bast zijn effectief tegen bacteriën, schimmels (zoals Candida albicans), parasieten en sommige virussen. Dit maakt de plant inzetbaar bij terugkerende infecties, zowel intern als extern. In traditionele gemeenschappen werd lapacho-thee vaak preventief gedronken om de weerstand te versterken en infecties te voorkomen.

De ontstekingsremmende werking van Pau d’Arco ondersteunt het immuunsysteem bij chronische ontstekingsziekten, waaronder artritis en darmontstekingen. Door de modulatie van ontstekingsbevorderende cytokinen helpt het kruid pijn en zwelling te verminderen. Daarnaast kan het verlichting bieden bij huidproblemen zoals eczeem, psoriasis en schimmelinfecties, zowel door inwendig gebruik als door lokale toepassingen in kompressen of zalven.

Dankzij de aanwezigheid van antioxidanten helpt Pau d’Arco het lichaam beschermen tegen oxidatieve stress. Dit ondersteunt algemene vitaliteit en kan bijdragen aan preventie van chronische ziekten. De antioxidatieve werking wordt met name toegeschreven aan de flavonoïden en quinonen in de bast, die vrije radicalen neutraliseren en weefselschade beperken.

Pau d’Arco wordt ook ingezet als tonicum tijdens herstelperiodes na ziekte of infecties. Het kruid kan bijdragen aan meer energie, een betere weerstand en een gevoel van algehele vitaliteit. Dit maakt het populair in reinigings- en detoxkuren, waar het vaak gecombineerd wordt met andere lever- en nierondersteunende kruiden.

Er is ook belangstelling voor de mogelijke rol van Pau d’Arco bij kanker. Hoewel onderzoek naar lapachol en andere bestanddelen veelbelovend is in laboratoriumomstandigheden, is klinisch bewijs bij mensen nog beperkt. De cytotoxische effecten die in vitro zijn aangetoond, zijn in humane studies vaak moeilijk te vertalen naar veilige doseringen. Daarom wordt dit gebruik nog steeds onderzocht en is deskundige begeleiding noodzakelijk.

Samenvattend is Pau d’Arco een veelzijdig kruid dat tegelijk antimicrobieel, ontstekingsremmend, antioxidant en immuunversterkend werkt. Dit maakt het geschikt als breed toepasbaar kruid in de fytotherapie, met een belangrijke rol in de ondersteuning van gezondheid en vitaliteit.

  • Ter ondersteuning van het immuunsysteem
  • Bij bacteriële en schimmelinfecties
  • Candida-overgroei
  • Chronische ontstekingsklachten (reuma, artritis, darmontstekingen)
  • Huidproblemen zoals eczeem, psoriasis en infecties
  • Algemene versterking en detox

Thee (lapacho-thee)
Gebruik 1 tot 2 theelepels van de gedroogde bast per kop water. Laat dit 10 tot 15 minuten zachtjes koken, daarna nog even trekken en vervolgens zeven. Drink deze thee 2 tot 3 keer per dag, bijvoorbeeld bij verlaagde weerstand, schimmelinfecties of chronische ontstekingen.

Tinctuur
Een gangbare dosering is 2 tot 4 ml tinctuur, oftewel 40 tot 80 druppels, 2 tot 3 keer per dag, verdund in water. Pau d’Arco-tinctuur wordt toegepast bij immuunversterking, candida, of ondersteuning bij ontstekingen en detox.

Capsules / poeder
Pau d’Arco is ook verkrijgbaar in poeder- of capsulevorm. Volg hierbij de aanbevolen dosering van de fabrikant of therapeut, vaak gericht op ondersteuning van het immuunsysteem of als onderdeel van reinigingskuren.

Uitwendig gebruik
Een sterk aftreksel van de bast kan gebruikt worden als spoeling of kompres bij huidproblemen zoals eczeem, schimmelinfecties of wondjes. Breng lauw aan met een doek of wattenschijfje.

Let op:
Niet gebruiken tijdens zwangerschap of borstvoeding. Kan bij hoge doseringen maagklachten of duizeligheid veroorzaken. Bij medicatiegebruik (zoals bloedverdunners of immuunsuppressiva): eerst overleg met een deskundige.

  • Met echinacea voor versterking van het immuunsysteem.
  • Met goudsbloem of smeerwortel voor huidproblemen.
  • Met mariadistel en paardenbloem in detoxkuren.
  • Met knoflook bij schimmelinfecties.
  • Niet gebruiken tijdens zwangerschap en borstvoeding.
  • Voorzichtigheid bij gebruik van antistollingsmiddelen (lapachol kan bloedverdunnend werken).
  • Niet langdurig in hoge doseringen gebruiken zonder begeleiding.
  • Mogelijke maag-darmirritatie bij gevoelige personen.

Onderzoek naar Pau d’Arco heeft de aanwezigheid van krachtige bioactieve stoffen zoals lapachol en beta-lapachon bevestigd. In vitro- en dierstudies tonen aan dat deze stoffen sterke antimicrobiële effecten hebben tegen bacteriën, schimmels en parasieten. Vooral de werking tegen Candida albicans is uitgebreid onderzocht, waarbij Pau d’Arco-extracten de groei van deze schimmel significant remmen. Ook zijn er aanwijzingen dat de bast antivirale activiteit kan hebben, met name tegen bepaalde griep- en herpesvirussen.

De mogelijke antikankerwerking van Pau d’Arco is onderwerp van veel aandacht. Lapachol en zijn derivaten hebben in laboratoriumonderzoek cytotoxische effecten laten zien op diverse kankercellijnen. In sommige diermodellen werd tumorgroei afgeremd. Toch zijn deze resultaten nog niet eenduidig vertaalbaar naar klinische toepassingen, omdat doseringen die in vitro effectief zijn vaak te hoog en toxisch blijken voor gebruik bij mensen. Dit benadrukt de noodzaak van zorgvuldig vervolgonderzoek voordat Pau d’Arco als kankerondersteunend middel kan worden ingezet.

Daarnaast zijn er aanwijzingen dat Pau d’Arco ontstekingsremmende effecten heeft door de modulatie van cytokinen en enzymen die betrokken zijn bij ontstekingsprocessen. Dit ondersteunt de traditionele inzet bij artritis, reumatische aandoeningen en andere chronische ontstekingsziekten. Sommige studies wijzen ook op een pijnstillend effect dat verder onderzoek verdient.

Een beperkt aantal klinische studies bij mensen wijst op verbeterde immunologische activiteit en vermindering van infectieklachten bij gebruik van lapacho-thee. In kleine cohorten werd een toename van witte bloedcellen en een snellere verbetering bij luchtweginfecties gezien. Grootschalige en goed gecontroleerde onderzoeken ontbreken echter nog, waardoor medische claims voorlopig met voorzichtigheid moeten worden benaderd.

Samengevat bevestigen onderzoeken dat Pau d’Arco interessante antimicrobiële, antivirale, ontstekingsremmende en mogelijk antitumorale eigenschappen bezit. De traditionele toepassingen worden grotendeels ondersteund door laboratoriumdata, maar verdere klinische studies zijn noodzakelijk om de therapeutische waarde bij mensen definitief vast te stellen.

  • Lapacho-thee: bast 15 minuten zachtjes koken, drinken als immuunversterkende kruidenthee.
  • Detoxmix: Pau d’Arco gecombineerd met paardenbloem en brandnetel.
  • Huidkompres: sterke aftreksel gebruiken bij eczeem of schimmelinfecties.
  • Geert Verhelst, Groot Handboek Geneeskrachtige Planten, 12e druk
  • Herbal Reality
  • Willem Jacobs:
    • Lyme Natuurlijk Genezen
    • De Spirituele Dimensie van de Ziekte van Lyme
  • Stephen Harrod Buhner:
    • Healing Lyme
    • Herbal Antibiotics
  • Klinische studies en traditionele fytotherapeutische monografieën
  • IVG-info.nl – Voedingssupplementen
  •  

Zoek je een kruid?

In ons kruidenoverzicht vind je alle planten die we hebben beschreven – van bekende klassiekers tot vergeten bladgroen. Handig gesorteerd en makkelijk te doorzoeken. Je leest er alles over hun geneeskracht, botanische eigenschappen en traditionele toepassingen, tot aan gebruik en dosering.

Bekijk alle kruiden
Bekijk alle supplementen

Disclaimer

Kruidenhelen is een informatief platform dat zich richt op het delen van kennis over de werking en toepassing van geneeskrachtige kruiden en natuurlijke middelen. Wij zijn geen artsenpraktijk en bieden geen persoonlijke diagnoses of behandelingen aan.

De informatie op deze website is bedoeld als inspiratie en ondersteuning bij het gebruik van kruiden, en vormt geen vervanging voor medisch advies of professionele zorg. Bij gezondheidsklachten raden we aan altijd contact op te nemen met een arts of gekwalificeerde therapeut.

Wij baseren ons op literatuur, traditionele kennis, praktijkervaring en gesprekken met deskundigen. Toch kunnen wij geen garanties geven over het effect van kruiden bij individueel gebruik. Het toepassen van informatie van deze website gebeurt op eigen verantwoordelijkheid.