Een klassiek ‘damp-hitte’ kruid binnen de Chinese traditie

In de traditionele Chinese geneeskunde staat Phellodendron bekend als huáng bò, een van de belangrijkste bittere kruiden om hitte en damp uit het lichaam te verwijderen. Al in de vroege medische teksten, waaronder de Shennong Bencao Jing uit de Han-dynastie, wordt de bast beschreven als bitter, koud en zuiverend. Zij werd ingezet bij diarree, dysenterie, geelzucht, blaasontstekingen, hittepatronen met koorts en andere aandoeningen waarbij het lichaam belast was door interne warmte en vocht. De sterke bitterheid stond symbool voor de krachtige ontgiftende werking die men aan de bast toeschreef.

Een zuiverende bast voor infecties, ontstekingen en huidproblemen

Eeuwenlang gold huáng bò als een van de drie klassieke ‘gele wortels’ — samen met Coptis en Scutellaria — die het lichaam zuiveren van toxische processen. De bast werd vaak gecombineerd met gardenia of pioenwortel om acute ontstekingen te kalmeren en infecties terug te dringen. Niet alleen inwendig, maar ook uitwendig speelde de bast een rol: bij eczeem, jeuk, ulceraties en andere huidontstekingen werd een aftreksel gebruikt om de huid te koelen en tot rust te brengen. Binnen de humoraal-energetische denkwijze zag men huáng bò als een kruid dat storende warmte uit de diepere lagen van het lichaam kon verdrijven, vooral wanneer klachten telkens terugkeerden.

Verspreiding naar Japan en Korea en uitbreiding van de geneeskundige toepassing

Met de verspreiding van de Chinese geneeskunde vond Phellodendron zijn weg naar Japan en Korea, waar het in de Kampo- en Hanbang-tradities een vergelijkbare rol kreeg. De bast werd daar gebruikt bij ontstekingen, koortsige ziekten, levergerelateerde klachten en een breed scala aan spijsverterings- en urinewegproblemen. De status van het kruid als bitter, reinigend en beschermend bleef binnen deze tradities onaangetast, waardoor het een vaste plaats kreeg in talrijke klassieke formules.

Beschermboom met rituele en symbolische betekenis

Naast zijn medicinale waarde droeg Phellodendron eeuwenlang een rituele betekenis. De boom werd in verschillende regio’s rond tempels geplant als beschermende aanwezigheid tegen ziekmakende of negatieve invloeden. De bast werd soms verwerkt in wierook of rituele mengsels, waarbij de reinigende symboliek die ook in de medische toepassing aanwezig is, een spirituele dimensie kreeg. De boom werd gezien als een wachter die zuiverheid en balans kon bewaren.

Van traditioneel kruid tot moderne fytotherapie

In de moderne tijd wordt Phellodendron vooral gewaardeerd vanwege zijn antimicrobiële, ontstekingsremmende en metabool regulerende eigenschappen. De aanwezigheid van berberine — een alkaloïde die ook voorkomt in andere klassieke ‘gele’ kruiden — trok in de 20e eeuw wereldwijde wetenschappelijke aandacht. Daardoor ontstond een brug tussen traditionele kennis en moderne farmacologie, waarbij het historische gebruik van de plant werd bevestigd en verdiept. Zo blijft Phellodendron een kruid dat zowel in de klassieke Oost-Aziatische geneeskunde als in hedendaagse natuurgeneeskunde een belangrijke rol speelt.