Een heilig midzomerkruid met diepe wortels

Sint-Janskruid ontleent zijn naam aan Johannes de Doper, omdat de plant precies rond zijn naamdag – 24 juni – in volle bloei staat. Al in de Oudheid beschreven Hippocrates en Dioscorides het kruid als een waardevol middel voor wonden, spijsverteringsklachten en nerveuze aandoeningen. Romeinse artsen prezen het bij melancholie en gebruikten de helder gele bloemen in zalven die de huid moesten versterken. De associatie met licht en zon – zichtbaar in de goudgele kleur van de bloemen – gaf de plant al vroeg een reputatie als brenger van helderheid en bescherming.

Middeleeuwse symboliek en rituelen

In de middeleeuwen kreeg Sint-Janskruid een bijna magische status. Het kruid werd boven deuren gehangen om kwade geesten buiten te houden, gedragen als amulet tegen ongeluk en verbrand tijdens midzomerrituelen om huizen, vee en mensen te beschermen. Het plukken van de plant bij zonsopkomst op Sint-Jansdag werd gezien als een handeling die kracht en voorspoed bracht. Hildegard von Bingen schreef over de verwarmende, verhelderende kwaliteit van het kruid, dat volgens haar hart en geest kon versterken en duisternis uit de ziel verdreef.

Een klassiek zenuw- en wondkruid

Door de eeuwen heen bleef Sint-Janskruid in de volksgeneeskunde een belangrijk middel voor zenuwpijn, neerslachtigheid, slapeloosheid en reumatische klachten. De bekende rode olie, getrokken uit de bloemen in olijfolie, werd uitwendig gebruikt bij brandwonden, schaafwonden, spierpijn, zenuwpijn en littekenverzorging. In de renaissance kreeg het kruid bekendheid als een “zenuwtonicum”, een middel dat de innerlijke balans herstelde en melancholie verlichtte. Paracelsus beschouwde het als een kruid dat “innerlijke schaduwen” kon verdrijven en zowel fysieke als emotionele wonden hielp helen.

Van volksmiddel tot modern onderzocht kruid

In de 19e en 20e eeuw groeide het wetenschappelijke inzicht in de werking van Sint-Janskruid bij depressieve klachten. Vooral in Duitsland, waar fytotherapie sterk geïntegreerd is in de reguliere geneeskunde, werd het kruid uitgebreid onderzocht. Tegenwoordig wordt gestandaardiseerd extract veel gebruikt bij lichte tot matige depressies, seizoensgebonden neerslachtigheid en stressgerelateerde spanningen. Toch blijft ook het traditionele gebruik voortbestaan: inwendige preparaten bij nervositeit en stemming, en de klassieke Sint-Jansolie bij wonden en spier- of zenuwpijn.